کلان شهر مشهد از شهرهای مهم تاریخی و قدیمی ایران است که در روزگار حاکمان مختلف دستخوش تغییرات بسیاری بوده است. تغییراتی که گاهی شهر را مرفه و زیباتر ساخته و گاهی از سنت و گذشته دور کرده است. اگر بخواهید نشان اصالت و معماری را در این دیار بگیرید؛ غیر از جاذبه های تاریخی باید سری به خانه های تاریخی مشهد بزنید تا به مانند ریسمانی قوی شما را به دورانی نه چندان دور وصل کند.
فهرست مطالب
پیشرفت شهرسازی، ساخت بناهای مدرن چون هتل های مشهد و… هر چند به رفاه اهالی و گردشگران کمک کردهاند؛ اما قدم زدن و بازدید از این خانه های تاریخی، لطف و صفای دیگری دارد. همراه ما باشید تا با هم سری به گذشتهها بزنیم و در خانههایی قدم بزنیم که روزگاری حاکمان، تاجران و مردم عادی در آنها زندگی میکردهاند و در هر خشت این بناها داستانهای تلخ و شیرین فراوانی نهفته است.
خانه های قدیمی اطراف حرم امام رضا
منبع عکس: یاندکس
زمان بازدید از جاهای تفریحی مشهد یکی از مواردی که نباید از آن ساده گذشت، خانه ها
ی تاریخی در مشهد است. خانههایی که با سر زدن به هر کدام از آنها به روزگاری سفر میکنید که تصویر آن را در فیلمهای قدیمی و تاریخی دیدهاید. بازدید از این خانهها ما را با گذشته، آیین، سنت و سبک معماری ایرانی بیشتر پیوند میدهد؛ پیوندی که ناخودآگاه ما را به سمت این مکانها میکشاند.
در راهنمای سفر به مشهد، میخوانید که حرم امام رضا در بافت قدیمی شهر قرار دارد و موقعیت جغرافیایی آن، به گردشگران این امکان را میدهد تا از خانه های قدیمی اطراف حرم امام رضا دیدن کنند. در ادامه شما را با مهمترین خانه های تاریخی مشهد که بعد از زیارت میتوانید به سراغ آنها بروید بیشتر آشنا میکنیم تا راهنمایی برای گردش جذاب شما باشد.
۱. خانه کوزه کنانی مشهد
منبع عکس: گوگل
از دیگر خانه های تاریخی شهر مشهد که سن آن به دوره معماری باشکوه قاجار میرسد میتوانیم به خانه تاریخی کوزه کنانی اشاره کنیم. قدمت این خانه را به سال ۱۲۴۸ شمسی نسبت میدهند که مساحتی در حدود ۱۰۰۰ مترمربع دارد. خانه در اصل مربوط به شخصی تاجر به نام کوزه کنانی بوده است و در حال حاضر از این خانه به عنوان میراث فرهنگی و موزه مشروطه استفاده میشود.
در سابقه خانه آمده آیت الله بروجردی به دلیل دوستی با صاحب خانه، هر زمان که به مشهد میآمدند در این خانه اقامت میکردند؛ همچنین گفته میشود رضا شاه پهلوی به مدت یک ماه در این خانه سکونت داشته است.
خانه کوزه کنانی داستانها و روایتهای بسیاری را شاهد بوده است. ساختمان خانه برای مدتی کنسولگری آمریکا بوده و از آن به عنوان یکی از فهرست آثار ملی ایران یاد میشود. خانه کوزه کنانی با جزئیات زیبایی چون نمای خارجی سفید رنگ، درب و پنجره چوبی، دالبرهای روسی، هشتی ورودی و تزئینات آجری، گردشگران را جذب میکند.
- آدرس خانه کوزه کنانی: مشهد، خیابان شیرازی، کوچه چهارباغ، کوچه پنجه
- لوکیشن خانه تاریخی کوزه کنانی بر روی نقشه گوگل مپ
- https://www.google.com/maps/place/Hussainiya+Ahsaeeha/@36.291404,59.6108859,20z/data=!4m6!3m5!1s0x3f6c9189a5ec5a77:0x7e4ca971ad0b2d0c!8m2!3d36.291404!4d59.6114814!16s%2Fg%2F11j0scwll3?entry=tts&g_ep=EgoyMDI0MTAyOS4wIPu8ASoASAFQAw%3D%3D
۲. خانه رجایی مشهد
یکی دیگر از یادگارهای زیبای دوران قاجار، خانه تاریخی رجایی در مشهد است. این خانه تا چند سال پیش کاربرد مسکونی داشت؛ اما در حال حاضر به مهمانسرا تبدیل شده تا اهالی مشهد و دیگر گردشگران نیز بتوانند از زیباییهای آن لذت ببرند.
گفته میشود قدمت خانه به اواخر دوره قاجار میرسد و این موضوع را میتوانید از معماری زیبای آن در ورودی بزرگ و دلباز، باغچه بزرگ، حوض فیروزهای، کتیبههای قدیمی و آجری و همچنین تزیینات دیگری که در دیوارههای آن به کار رفته مشاهده کنید. از این خانه تا حرم مطهر امام رضا فاصله چندانی نیست و از خانه های قدیمی در مشهد است که میشود به صورت رایگان از آن بازدید کرد.
- آدرس خانه رجایی: مشهد، خیابان امام رضا، خیابان دانش غربی، سرشور ۲۰
- لوکیشن خانه رجایی مشهد بر روی نقشه گوگل مپ
https://www.google.com/maps/search/36.285590,+59.604654?entry=tts&g_ep=EgoyMDI0MTAyOS4wIPu8ASoASAFQAw%3D%3D
۳– خانه تاریخی احمدیان مشهد
منبع عکس: گوگل مپ
اما به سراغ خانه تاریخی احمدیان مشهد برویم که داستانهای پرفراز و نشیبی را از زمان ساخت خود تاکنون پشت سر گذاشته است. خانهای که از آن صحبت میکنیم در سال ۱۳۸۴ به ثبت ملی رسیده و نام خود را از سید محمد احمدیان حسینی از بنکداران پارچه مشهد در سال ۱۳۳۰ میگیرد. معماری متفاوت و تزیینات بسیار باشکوهی که در نمای این خانه دیده میشود بیش از هر چیزی نظر گردشگران را به حضور در اینجا جلب میکند.
منبع عکس: گوگل مپ
مرمت این خانه زیبا را دختران، پسران و نوههای احمدیان انجام دادهاند. خانهای اصیل و زیبا که درب آن به روی علاقمندان باز است تا به گذشتههای نه چندان دور سفر کنند. این خانه در حال حاضر به یکی از بهترین کافه رستوران های مشهد تبدیل شده است.
- آدرس خانه احمدیان: مشهد، بالا خیابان، بلوار شهید کامیاب، خیابان آیت الله بهجت، کوچه بهجت ۳
- لوکیشن خانه احمدیان بر روی نقشه گوگل مپ
- https://www.google.com/maps/place/Ahmadian+cafe+and+restaurant/@36.2943925,59.6123505,17z/data=!4m6!3m5!1s0x3f6c916f5923b2df:0xe8203de41dd1f15!8m2!3d36.2943882!4d59.6149254!16s%2Fg%2F11kr6vk65r?entry=tts&g_ep=EgoyMDI0MTAyOS4wIPu8ASoASAFQAw%3D%3D
۴. خانه تاریخی داروغه مشهد
منبع عکس: یاندکس
یکی از جاهای دیدنی مشهد نزدیک حرم، خانه تاریخی داروغه است. خانه داروغه به داشتن معماری منحصر به فرد شهرت دارد. این خانه را معماران و بناهای روسی به دستور محمد یوسف خان آخرین داروغه مشهد ساختند.
خانه در خیابان نواب یکی از خیابان های اطراف حرم واقع شده است که دسترسی خوبی به گردشگران برای بازدید میدهد. خانه قدیمی داروغه در زمان قاجار، میزبان داروغه شهر بود تا از مهمانان خارجی خود در آن پذیرایی کنند.
منبع عکس: یاندکس
بعد از سقوط حکومت قاجار تا سال ۱۳۶۶ این خانه بدون استفاده میماند و پس از آن تا سال ۱۳۹۰ به محلی برای برگزاری مراسمهای مذهبی تبدیل میشود؛ بعد از مرمت و بازسازی، از آن زمان تاکنون نیز به یکی از ارزشمندترین خانه های تاریخی مشهد تغییر کاربری میدهد تا گردشگران نیز بتوانند از فضای زیبای آن بهرهمند شوند.
از ویژگیهای منحصر به فرد معماری با شکوه خانه داروغه مشهد میتوان به مواردی چون تلفیق سبک معماری روسی و ایرانی، ایوانهای طاقدار قوسی شکل، شیشههای رنگی، تندیسهای گچی و… اشاره کرد.
- آدرس خانه داروغه مشهد: محله قبر میر، خیابان نواب صفوی، راسته حوض مسگران
- لوکیشن خانه داروغه مشهد بر روی نقشه گوگل مپ
- https://www.google.com/maps/place/Daroogheh+Historical+House/@36.2833266,59.6000242,14z/data=!4m7!3m6!1s0x3f6c90cffbc86633:0x73f3ba8115d4ddba!8m2!3d36.2873179!4d59.6223622!15sCh7Yrtin2YbZhyDZhdiz2KrZiNmB24wg2YXYtNmH2K9aICIe2K7Yp9mG2Ycg2YXYs9iq2YjZgduMINmF2LTZh9ivkgENaGlzdG9yaWNfc2l0ZeABAA!16s%2Fg%2F122n5y2t?entry=tts&g_ep=EgoyMDI0MTAyOS4wIPu8ASoASAFQAw%3D%3D
۵. خانه توکلی مشهد
منبع عکس: اینستاگرام
خانه توکلی نام یکی دیگر از خانه های قدیمی مشهد است که در لیست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده است. مالک اولیه این خانه تاجری مشهور به نام کشمشیان در دوران قاجار بوده است که بعد از فوت ایشان به آقای توکلی واگذار و فروخته میشود. خانه توکلی مشهد را معماری اصیل زیبای ایرانی که در دوران قاجار شکوه خاصی داشته، از دیگر خانههای هم رده خود متمایز میکنند.
منبع عکس: یاندکس
این خانه در یکی از خیابانهای قدیمی مشهد به نام نواب قرار گرفته است و چند سالی میشود که به پایگاه میراث فرهنگی در محدوده حرم تبدیل شده است. از معماری باشکوه این خانه میتوان به مواردی چون دو کتیبه کاشی کاری شده در قسمت ورودی، کتیبههای سنگی، طاقهای قوسی شکل و ستونهای آجری در قسمت نمای ساختمان اشاره کرد.
- آدرس خانه توکلی: مشهد خیابان نواب صفوی، کوچه عسگریه
- لوکیشن خانه توکلی مشهد بر روی نقشه گوگل مپ
- https://www.google.com/maps/place/Tavakoli+Historical+House/@36.2914214,59.6009081,15z/data=!4m6!3m5!1s0x3f6c90ce0204fdb9:0x117fa2312b9c9c8e!8m2!3d36.2842226!4d59.6198605!16s%2Fg%2F1231413m?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDcxNi4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D
- ۶. خانه اردکانی مشهداما به سراغ خانه اردکانی مشهد یا همان خانه دولابیان برویم که از آن به عنوان شاهکار هنری در دوران قاجار یاد میکنند. این خانه در سال ۱۳۸۴ با عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. موقعیت خانه در مرکز شهر و در نزدیکی حرم مطهر امام رضاست. تمام اجزای معماری سنتی ایرانی که در این خانه به کار رفته است نظر گردشگرانی که اینجا را برای بازدید انتخاب میکنند به خود جلب میکند.از کاشی کاریها و تزیینات داخلی تا معماری زیبا در حیات مرکزی، زمستان نشین، تابستان نشین، شاهنشین، تنورخانه و آب انبار و حوضخانه همگی در کنار هم جلوه زیبایی از این بنای باشکوه و تاریخی ساختهاند.
- آدرس خانه اردکانی: مشهد، بلوار وحدت، وحدت ۲۱، کوچه صفار هروی (کوچه ساربان ها)، بن بست دوم سمت چپ، پلاک ۱۲۷
- لوکیشن خانه اردکانی بر روی نقشه گوگل مپ
https://www.google.com/maps/search/36.285116,+59.624566?entry=tts&g_ep=EgoyMDI0MTAyOS4wIPu8ASoASAFQAw%3D%3D
